Prokrastynacja – w dosłownym znaczeniu „odkładanie na jutro”, inaczej „zwlekanie” lub „odkładanie na później”. Najczęściej prokrastynacja jest związana z uciekaniem od podejmowania decyzji, niechęcią do skonfrontowania się z trudną sytuacją, lękiem przed porażką czy perfekcjonistycznymi standardami, których nie sposób spełnić.

Jak ją pokonać?

Sposoby myślenia sprzyjające prokrastynacji:

  1. To będzie bardzo trudne – Z góry zakładamy, że zadanie, którego się podejmiemy, nie będzie ani proste, ani przyjemne. Nie dziwmy się więc, że odkładamy je na później. Jeżeli powiemy sobie, że coś będzie trudne, znajdziemy usprawiedliwienie dla opóźniania jego wykonania. Negatywizm i skupianie się na problemach zamiast na rozwiązaniach sprzyjają prokrastynacji.
  2. Jestem pewien, że nie zrobię tego dobrze - Nierobienie czegoś oznacza, że unikamy porażki, której przecież nikt nie lubi. Tłumaczymy sobie, że jeśli spróbujemy i nie odniesiemy sukcesu, stracimy czas. Wolimy odkładać coś w czasie, niż skonfrontować się z lękiem przed przegraną.
  3. Muszę zrobić to idealnie - Prokrastynacja to często domena perfekcjonistów. Z psychologicznego punktu widzenia jest dla nich bardziej akceptowalne, aby nigdy nie stawić czoła zadaniu, niż zmierzyć się z porażką lub niską jakością wykonanej pracy.
  4. Nie mogę się skupić - Powodem prokrastynacji mogą być problemy z koncentracją, którą niektórym łatwiej utrzymywać w obliczu zbliżającego się deadline’u. W tym wypadku warto dokładnie się przyjrzeć przyczynie swojego odkładania rzeczy na później i zacząć pracę nad lepszą koncentracją.

Powyższe schematy nie wyczerpują listy powodów, dla których odkładamy rzeczy na później. Prokrastynacja to często objaw, a nie problem sam w sobie.

Kilka codziennych sposobów na pokonanie prokrastynacji:

Zacznij dzień od najtrudniejszego zadania – to właśnie te rzeczy najczęściej odkładamy w czasie. Gdy zrobisz najtrudniejsze zadanie w danym dniu jako pierwsze, pozostała część dnia będzie dla Ciebie łatwiejsza. Nie będziesz też tracił energii na myślenie o tym trudnym dla Ciebie obowiązku.

Twórz listy rzeczy do zrobienia – odhaczanie kolejnych pozycji na liście da Ci satysfakcję, która będzie motywacją do zabrania się do kolejnych zadań.

Określaj konkretny czas, który poświęcisz na poszczególne zadania – naukowcy to potwierdzili: studenci, którzy dali sobie ściśle określony czas na wykonanie konkretnych zadań, byli dużo efektywniejsi od tych, którzy nie nałożyli na siebie ograniczenia.

Podejmij publiczne zobowiązanie – powiedz głośno znajomym lub współpracownikom o swoich planach pokonania prokrastynacji. W ten sposób zwiększasz prawdopodobieństwo osiągnięcia sukcesu, bo będziesz bardziej zmotywowany do pracy nad sobą oraz stworzysz grupę osób, która będzie mogła Ci przypominać o wykonywaniu obowiązków na czas.

Skoncentruj się – odetnij się od dystraktorów: telefonu, tabletu, Facebooka oraz innych mediów społecznościowych. W otoczeniu tak wielu możliwości łatwo ulegamy pokusie odwlekania. Czasem po prostu potrzebujesz się odłączyć, więc zrób to.

Zwlekanie może prowadzić do zwiększonego stresu, problemów zdrowotnych i gorszych wyników w pracy. Prokrastynatorzy mają tendencję do problemów ze snem i odczuwania żalu w związku ze swoim brakiem działania. Co więcej, prokrastynacja może również obniżać poczucie własnej wartości przez odczuwanie winy, wstydu lub krytyczne myśli w stosunku do samego siebie, które wynikają z odkładania zadań.